Dowiadujesz się wieczorem, że w klasowej grupie krąży zdjęcie twojego dziecka albo że od tygodnia dostaje wiadomości, o których nic nie mówiło. Pierwsza myśl brzmi zwykle tak samo: dziecko ma hejt w internecie, gdzieś są nagie zdjęcia, i co teraz właściwie robić. Ta książka opisuje pierwsze trzydzieści dni po tym, jak sprawa już wyszła na jaw. Zaczyna od pierwszej godziny, bo w niej najłatwiej zrobić coś, czego potem nie da się odkręcić.
- 112 — numer alarmowy, gdy życie lub zdrowie jest zagrożone
- 800 70 2222 — Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, całą dobę, bezpłatnie
- 116 123 — telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych, całą dobę, bezpłatnie
- 116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 00 02 — „Niebieska Linia”, przemoc domowa, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 12 12 — Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, całą dobę, bezpłatnie
Dla kogo jest ta książka
Dla rodzica, który właśnie się dowiedział i musi zdecydować, co robi dziś wieczorem, a co jutro rano. Sytuacje bywają bardzo różne i wymagają różnych reakcji: wyzwiska w grupie to nie to samo co wysłane zdjęcie, a wyłudzenie pieniędzy to jeszcze inna ścieżka. Pierwszy rozdział rozdziela sześć scenariuszy, żeby nie stosować jednej odpowiedzi do wszystkiego. Nie zakładamy, że znasz się na sieci lepiej niż dziecko, ani że wiesz, jak działa zgłaszanie treści. Zakładamy tylko, że masz kilka godzin i chcesz zrobić z nich użytek.
- Jeśli w grupie klasowej albo w komentarzach pojawiły się treści wymierzone w twoje dziecko.
- Jeśli krąży zdjęcie lub nagranie, które nigdy nie powinno wyjść poza jedną rozmowę.
- Jeśli ktoś żąda pieniędzy albo kolejnych materiałów pod groźbą publikacji.
- Jeśli dziecko wypłaciło pieniądze z konta albo wykupiło coś pod wpływem osoby z sieci.
- Jeśli szkoła wie o sprawie, ale nic z tym nie robi.
- Jeśli to twoje dziecko jest po stronie sprawcy i nie wiesz, jak się zachować.
- Jeśli po zdarzeniu widzisz zmianę w zachowaniu dziecka i nie wiesz, gdzie jest granica reakcji.
Co znajdziesz w środku
Dwanaście rozdziałów ułożonych według czasu: pierwsza godzina, pierwsza doba, pierwszy tydzień, pierwszy miesiąc. Osobno opisane są zabezpieczanie dowodów, zgłoszenia w serwisach, kontakt ze szkołą i droga formalna. Książka pokazuje też, co dzieje się po stronie sprawcy, gdy jest nim nieletni. Zamyka ją plan na trzydzieści dni do wydrukowania. Każdy rozdział kończy się listą działań na najbliższą dobę, a nie podsumowaniem teoretycznym. Wzory pism i zgłoszeń są opisane tak, żeby dało się je napisać wieczorem.
- Sześć scenariuszy z pierwszego rozdziału i tabela, która przypisuje im różne pierwsze kroki.
- Rozdział o pierwszej godzinie: reakcja wobec dziecka i lista rzeczy, których w tym momencie się nie robi.
- Zabezpieczanie dowodów, zanim treść zniknie — co dokładnie utrwalić i jak to opisać.
- Ścieżki zgłaszania w serwisach społecznościowych oraz to, co można zrobić, gdy zgłoszenie zostaje odrzucone.
- Kiedy sprawa wchodzi w zakres prawa karnego i jak wygląda zawiadomienie.
- Obowiązki szkoły w takich sytuacjach i pismo, którym się o nie występuje.
- Rozdział o sądzie rodzinnym, gdy sprawcą jest nastolatek, i o tym, jak przebiega postępowanie.
- Sygnały w stanie psychicznym dziecka, rozdział o granicy dla specjalisty i plan powrotu do szkoły i do sieci.
Czego w niej nie ma
To nie jest książka o tym, jak usunąć coś z internetu na zawsze, bo nikt uczciwie tego nie obiecuje. Nie ma w niej też opisu narzędzi do śledzenia dziecka ani zachęty do przeszukiwania jego telefonu za plecami — z doświadczeń rodziców wynika, że po takim ruchu rozmowa zwykle się kończy. Nie znajdziesz nazw serwisów, aplikacji ani firm oferujących ochronę wizerunku. Nie ma diagnozowania stanu dziecka na odległość ani wskazówek terapeutycznych. Rozdział dziewiąty i jedenasty mówią wprost, w którym momencie potrzebny jest psycholog, a w którym prawnik.
Najczęstsze pytania
Zdjęcie mojego dziecka krąży w sieci — od czego zacząć?
Zanim cokolwiek zgłosisz, warto utrwalić to, co jest widoczne, razem z adresami i datami, bo materiał bywa usuwany przez samych rozsyłających. Dopiero potem idzie zgłoszenie do serwisu i ewentualnie na policję. Trzeci rozdział opisuje, jak wygląda porządnie zrobiona dokumentacja.
Czy hejt w internecie to przestępstwo?
Część zachowań mieści się w przepisach karnych — dotyczy to między innymi gróźb, zniesławienia, znieważenia i rozpowszechniania wizerunku bez zgody. Inne pozostają w sferze cywilnej albo szkolnej. Piąty rozdział pokazuje, jak rozróżnić te sytuacje przed złożeniem zawiadomienia.
Co ma obowiązek zrobić szkoła?
Szkoła odpowiada za bezpieczeństwo uczniów także wtedy, gdy zdarzenie miało miejsce poza jej terenem, jeśli dotyczy relacji między uczniami. Ma obowiązek reagować i uruchomić procedury wewnętrzne. Siódmy rozdział zawiera wzór pisma i opis kolejnych szczebli, gdy szkoła nie działa.
Ktoś żąda od mojego dziecka pieniędzy za nieopublikowanie zdjęć. Płacić?
Opłacenie żądania w praktyce rzadko kończy sprawę i zwykle prowadzi do kolejnych żądań. Materiały i korespondencję zabezpiecza się i zgłasza. Książka opisuje ten scenariusz osobno, razem z tym, jak rozmawiać wtedy z dzieckiem.
Co, jeśli to moje dziecko jest sprawcą?
Wtedy zmienia się wszystko: rola rodzica, przebieg sprawy i to, czego wymaga sąd rodzinny. Ósmy rozdział opisuje, jak wygląda postępowanie wobec nieletniego i jak nie zrobić z dziecka ani ofiary, ani wroga. To rozdział o odpowiedzialności, nie o karaniu.
Po jakim czasie dziecko powinno wrócić do normalnego funkcjonowania?
Nie ma jednej odpowiedzi, a porównywanie do innych dzieci raczej szkodzi. Książka opisuje sygnały, przy których warto zwrócić się do specjalisty, i te, które mieszczą się w naturalnej reakcji na trudne zdarzenie. Decyzję o pomocy profesjonalnej podejmuje się na podstawie obserwacji, nie kalendarza.
Sprawy w sieci rzadko kończą się jednym zgłoszeniem, ale dają się uporządkować. Ta książka układa je w kolejność, która nie zamyka drogi do dalszych kroków.
