Znowu spłaciłeś jego dług, żeby nie było awantury, i znowu usłyszałeś, że to ostatni raz. Kiedy twój bliski bierze, pomaganie zamienia się w gaszenie pożarów, których sam nie zaprószyłeś, a każdy ugaszony pożar kupuje mu kolejny tydzień bez zmiany. Ta książka rozdziela dwie rzeczy, które w domu zlały się w jedno: wspieranie człowieka i osłanianie go przed skutkami tego, co robi. Nie uczy, jak go zmusić — pokazuje, co zależy od ciebie.
- 112 — numer alarmowy, gdy życie lub zdrowie jest zagrożone
- 800 70 2222 — Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, całą dobę, bezpłatnie
- 116 123 — telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych, całą dobę, bezpłatnie
- 116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 00 02 — „Niebieska Linia”, przemoc domowa, całą dobę, bezpłatnie
- 800 12 12 12 — Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, całą dobę, bezpłatnie
Dla kogo jest ta książka
Dla dorosłych, którzy mieszkają z osobą pijącą albo biorącą, albo są z nią związani na tyle blisko, że jej kryzysy stały się ich codziennością: dla żon, mężów, partnerów, rodziców dorosłych dzieci i rodzeństwa. Nie jest to książka dla samej osoby uzależnionej ani dla kogoś, kto szuka sposobu na wymuszenie leczenia. Jest dla kogoś, kto od lat pomaga i widzi, że z roku na rok jest gorzej.
- Jeśli spłacasz jego zobowiązania, dokładasz do czynszu albo pożyczasz pieniądze, o których nikt w domu nie wie.
- Jeśli tłumaczysz jego nieobecności w pracy i przed rodziną, bo tak jest szybciej niż mówić prawdę.
- Jeśli po każdej awanturze sprzątasz, naprawiasz i ukrywasz ślady przed dziećmi.
- Jeśli stawiasz warunki, których potem nie egzekwujesz, i sam już w nie nie wierzysz.
- Rodzic dorosłego dziecka, które wraca do domu tylko wtedy, gdy skończą mu się pieniądze.
- Jeśli boisz się o wspólne konto, o mieszkanie albo o kredyt, pod którym jest twój podpis.
- Jeśli w domu zdarzają się sytuacje, przy których zaczynasz bać się o siebie albo o dzieci.
Co znajdziesz w środku
Osiem rozdziałów ułożonych od rozpoznania własnej sytuacji do planu na najbliższe trzy miesiące. Pierwsza połowa dotyczy tego, co robisz ty: czterech obszarów, w których pomoc przestaje pomagać, i granic, które da się utrzymać. Druga jest praktyczna i formalna — zabezpieczenie pieniędzy i mieszkania, postępowanie przy przemocy, narzędzia, po które sięga rodzina, i pomoc dostępna dla ciebie niezależnie od tego, czy on się leczy.
- Rozdział o mechanizmie, przez który każda kolejna spłacona rata odsuwa moment, w którym on odczuje skutki.
- Lista czterech rodzajów ratowania: pieniądze, kłamstwa w jego imieniu, sprzątanie po awanturach i ratowanie emocjonalne.
- Test dwunastu pytań o to, czy twoja rola w domu przestała już być rolą osoby wspierającej.
- Gotowe zdania na odmowę pieniędzy, na rozmowę przy drzwiach i na kończenie rozmowy prowadzonej po alkoholu.
- Rozdział o rozdzielności majątkowej, pełnomocnictwach, wspólnym koncie i dokumentach dzieci.
- Część o rozpoznaniu przemocy, o procedurze Niebieskiej Karty i o planie bezpieczeństwa przygotowanym wcześniej.
- Omówienie gminnej komisji i sądowego zobowiązania do leczenia: co te narzędzia realnie dają, a czego nie.
- Plan dziewięćdziesięciu dni w trzech etapach, z terapią współuzależnienia i grupami wsparcia jako osobnym punktem.
Czego w niej nie ma
Nie ma tu sposobu na to, żeby ktoś przestał pić albo brać, bo taki sposób po stronie rodziny nie istnieje. Nie ma opisu substancji, dawek ani objawów odstawienia — to nie jest książka medyczna i nie zastępuje kontaktu z lecznictwem odwykowym. Nie znajdziesz w niej oceny twojego bliskiego ani zdania, że masz odejść; ta decyzja nie należy do poradnika. Nie ma też porady prawnej w twojej sprawie: kwestie majątkowe i mieszkaniowe zależą od dokumentów, które trzeba pokazać prawnikowi.
Najczęstsze pytania
Czy pomaganie osobie uzależnionej może jej szkodzić?
Szkodzi nie samo wsparcie, tylko przejmowanie skutków: spłacanie długów, tłumaczenie nieobecności, naprawianie zniszczeń. Uzależnienie utrzymuje się dłużej, gdy konsekwencje spadają na kogoś innego. Pierwsze dwa rozdziały rozdzielają jedno od drugiego na sytuacjach z codziennego domu.
Czy można zmusić dorosłą osobę do leczenia?
Polskie prawo przewiduje tryb zobowiązania do leczenia odwykowego prowadzony przez gminną komisję i sąd, ale dotyczy on wąsko określonych przypadków i nie działa jak przymusowa terapia. Rozdział siódmy opisuje przebieg tej procedury i jej ograniczenia.
Czy odpowiadam za długi męża albo żony?
Zależy to od ustroju majątkowego, od tego, czy zobowiązanie zaciągnięto za twoją zgodą, i od rodzaju długu. Rozdział piąty tłumaczy, na czym polega rozdzielność majątkowa i czego nie zmienia wstecz. Konkretną umowę ocenia prawnik z dokumentem w ręku.
Gdzie szukać pomocy dla siebie, jeśli on się nie leczy?
Terapia współuzależnienia w poradniach leczenia uzależnień jest dostępna w ramach NFZ i nie wymaga, żeby osoba pijąca gdziekolwiek się zgłosiła. Działają też grupy Al-Anon i Nar-Anon. Rozdział siódmy opisuje, jak wygląda pierwsze spotkanie.
Jak odmówić pieniędzy, żeby nie skończyło się awanturą?
Skuteczna odmowa jest krótka, bez uzasadniania i bez negocjacji, a wypowiada się ją poza sytuacją kryzysową. Rozdział czwarty zawiera gotowe zdania na kilka wariantów prośby i opisuje, co robić, gdy rozmowa jest ciągnięta dalej.
Kiedy przestaje się rozmawiać i dzwoni po pomoc?
Przy groźbach, przemocy fizycznej, niszczeniu mieszkania i zagrożeniu dzieci negocjacje się kończą. Rozdział szósty wymienia te sytuacje wprost, opisuje, co dzieje się po zgłoszeniu, i jak wcześniej przygotować dokumenty oraz rzeczy pierwszej potrzeby.
Uzależnienie bliskiej osoby rzadko kończy się jedną rozmową i nikt z zewnątrz nie ustali za ciebie, ile jeszcze wytrzymasz. Ta książka zajmuje się tą częścią sytuacji, na którą masz wpływ: twoimi pieniędzmi, twoimi granicami i twoim bezpieczeństwem.
